Οι Μοναστηριώτες της Φλώρινας

Στα βόρεια της Φλώρινας και σε απόσταση τριάντα χιλιομέτρων βρίσκεται το Μοναστήρι. Η μητρόπολη της μεγάλης περιοχής της Πελαγονίας, με κωμοπόλεις και χωριά προπύργια άλλοτε του ελληνισμού. Είναι η πατρίδα εκατοντάδων προγόνων Φλωρινιωτών, μία πατρίδα σύμβολο εθνικών αγώνων και θυσιών στον βωμό της Ελλάδας. Σύμβολο υψηλού πολιτισμού και θαυμάσιας πνευματικής δραστηριότητας στα μαύρα χρόνια της τουρκικής κυριαρχίας.

Δυστυχώς, όμως, το προπύργιο αυτό του ελληνισμού, το Μοναστήρι και τα περίχωρα του, δεν πρόλαβε ο προελαύνων νικηφόρα ελληνικός στρατός, το 1912, να το ελευθερώσει/Επεσε στα χέρια τα Σερβικά, όπως λέει ένα μεγαροβίτικο τραγούδι. Και έτσι, τα όνειρα των Ελλήνων Μοναστηριωτών να ενώσουν τη γη τους με τη Μητέρα Ελλάδα, έσβησαν.

Σημειώνοντας τον σταυρό της προσφυγιάς, πήραν τον δρόμο για την ελεύθερη Ελλάδα, «για το ελληνικό», όπως συνεχίζει το λαϊκό τραγούδι, για τη Φλώρινα, το Αμύνταιο, τηνΈδεσσα, τη Θεσσαλονίκη, αφήνοντας πίσω τους, άλλοι τα αρχοντικά τους, μνημεία σωστά της ελληνικής μοναστηριώτικης νοικοκυροσύνης, και άλλοι τα φτωχά αλλά γιομάτα αρχοντιά και λεβεντιά σπιτάκια τους. Άφησαν ακόμα τις άγιες εκκλησίες πίστεως και λατρείας του Θεού και της Ορθοδοξίας, αλλά και τα ερείπια της αρχαίας Ηράκλειας και τα μεγαλοπρεπή διδακτήρια και το νοσοκομείο, δημιουργήματα φιλοπάτριδων και φιλάνθρωπων Μοναστηριωτών της ξενιτιάς.

Πολλοί ήσαν οι Μοναστηριώτες που εγκαταστάθηκαν και στη Φλώρινα, όμως, παρά την ένδεια που τους μάστιζε τα πρώτα χρόνια, κατάφεραν με την εργατικότητα τους αλλά και τη θερμή συμπαράσταση των εντοπίων Φλωρινιωτών και της Πολιτείας να ξεπεράσουν γρήγορα τις δυσκολίες. Ενσωματώθηκαν στην κοινωνία της Φλώρινας και έγιναν ένας σημαντικός παράγοντας στην εμπορική, οικονομική, πολιτιστική και αθλητική ανέλιξη της πόλης.

Ίδρυσαν, το 1913, τον «Σύνδεσμο Μοναστηριωτών και των πέριξ εν Φλωρίνη», με τη συμβολική ονομασία «Ελπίς», που και σήμερα ακόμα ευφήμως λειτουργεί. Οι Μοναστηριώτες Δημήτριος Τσούγρας και Νίτσας εξέδωσαν στη Φλώρινα, τον Οκτώβριο του 1914, την πρώτη εφημερίδα και μάλιστα ημερήσια και τετρασέλιδη, με τίτλο «Νέα Φλώρινα». Επίσης, ίδρυσαν την «Ένωση Μοναστηριωτών» με μέλη, ορχήστρα και ισχυρή ποδοσφαιρική ομάδα.

(Μοναστηριώτες μουσικοί, μέλη του συλλόγου Φλώρινας «Ο Ορφεύς», 1927)

Η Πολιτεία έστω και με καθυστέρηση αρκετών ετών, έχτισε τρεις οικισμούς, στην περιοχή κοντά στους στρατώνες, το νοσοκομείο Φλώρινας (δωρεά της Μεγαροβίτισσας Ελένης Θ. Δημητρίου) και την οικοκυρική σχολή. 0 πρώτος οικισμός θεμελιώθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1933 επί πρωθυπουργίας Παναγή Τσαλδάρη.

Γενικά, οι Μοναστηριώτες της Φλώρινας αποτέλεσαν και εξακολουθούν να αποτελούν ένα ξεχωριστό κομμάτι της πόλης, ανέδειξαν πολλούς αξιόλογους επιστήμονες, λαμπρούς πολιτικούς όπως τους διατελέσαντες υπουργούς Γεώργιο Μόδη και Δημήτριο Μακρή, επιτυχημένους εμπόρους και επιχειρηματίες, ανθρώπους με αξιώσεις στα γράμματα και στις τέχνες.

Η παρουσία των Μοναστηριωτών ήταν πάντοτε και συνεχίζει να είναι έκδηλη σχεδόν σε κάθε έκφραση της εν γένει ζωής της πόλης, και αυτό αναγνωρίζεται θετικά από όλους.